Hotline
0981 467 967

Xung bỗng nhiên Mỹ - Trung: Duyên cớ là gì, và hiện thời thì sao?

21:01

Tác giả bài viết là Zhiqun Zhu, giáo sư ngành nghề kỹ thuật chính trị và quan hệ quốc tế tại ĐH Bucknell University, bang Pennsylvania, Mỹ và là giáo sư cao cấp tại Viện Đông Á trực thuộc ĐH Non sông Singapore.

Cuộc chiến thương nghiệp giữa Mỹ và China mà Tổng thống Donald Trump khởi xướng đã leo thang trong mấy tuần vừa mới đây, mà gần nhất là ông Trump doạ dọa sẽ đánh thuế mọi hàng hóa được du nhập trong khoảng TQuốc và tuyên bố kế hoạch nguy cấp quốc gia để sa thải Huawei hoàn toàn khỏi hoạt động mua bán Mỹ.

Trong bối cảnh đó, các nhà quan sát càng ngày càng quan tâm tới tương lai của mối quan hệ song phương có thể nói là rất cần thiết đối với nhân loại. Vì sao quan hệ Mỹ Trung xấu đi? Yếu tố nằm ở đâu? Và khiến cho thế nào để nhị cường quốc có thể thoát khỏi thế tiến thoái lưỡng nan như hiện giờ?

Đầu tiên, cần nói rõ rằng sẽ là sai trái nếu như đổ tội cho bản thân ông Trump đã gây ra hiện trạng bao tay hiện giờ. Ông Trump đã khiến cho căng thẳng trầm trọng hơn, nhưng ông ko phải là người tạo ra nó.

Kể từ chuyến thăm lịch sử của cựu Tổng thống Richard Nixon tới China năm 1972, có một quan điểm mà người Mỹ luôn hợp nhất: một Trung Quốc tạo dựng cửa và thịnh vượng sẽ mang lại ích lợi cho nước Mỹ. Quan niệm này cũng chính là nền móng cho cách thức hành xử của Mỹ đối với Trung Quốc suốt từ đó tới nay. Mặc dù có vài sự kiện như vụ Thiên An Môn năm 1989, vụ Mỹ tấn công bom đại sứ quán Trung Quốc ở Belgrade năm 1999 hay vụ máy bay của nhị bên va chạm ở đảo Hải Nam năm 2001, quan hệ Mỹ Trung chẳng hề suy suyển.

Trong suốt quãng thời gian này, Mỹ thực thụ kỳ vọng rằng TQuốc sẽ càng ngày càng trở nên giống Mỹ sau khi hội nhập sâu hơn vào chuỗi hệ thống tự do quốc tế mà trong đó Mỹ là đầu tàu hướng dẫn. Tất nhiên, đến cuối những năm 2010, TQuốc mau lẹ nổi lên biến thành nền kinh tế lớn thứ nhị quả đât nhưng vẫn đi theo cơ chế một đảng duy nhất, với mô phỏng chính trị đối chọi hẳn với hệ thống chính trị Mỹ, Mỹ bắt đầu cảm thấy bị bắt nạt dọa và thậm chí là thuyệt vọng. Ý kiến mới là TQuốc đã biến thành một thách thức lớn, thậm chí là một mối ăn hiếp dọa.

Bước vào nhiệm kỳ thứ hai, cựu Tổng thống Barack Obama đã mở màn chú tâm khắc phục "thách thức TQuốc". Cách tiếp cận của ông là kế hoạch "xoay trục châu Á" và cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton chính là "kiến trúc sư" của cách thức tiếp cận này. Cũng chính vì những lời chỉ trích của bà Hillary về tình hình nhân quyền ở TQuốc mà Chính phủ cũng như nhiều cư dân Trung Quốc thích ông Trump thắng cử hơn trong cuộc bầu cử năm 2016.

Ông Trump cũng kiếm được rõ những bất ổn trong mối quan hệ Mỹ Trung và nỗ lực "sửa chữa", nhưng nhịn nhường như ông chỉ dồn vào một chỗ hạn hẹp tham gia cuộc chạy đua về kinh tế và kĩ nghệ mà không hướng tới cội rễ của vấn đề.

Thứ hai, quan hệ Mỹ - Trung ngày một chuyển từ thế hợp tác sang đối đầu là do những xung bỗng nhiên sâu sắc phát xuất trong khoảng việc cả nhì bên đều đang nỗ lực điều chỉnh để thích nghi với những thay đổi trong chuỗi hệ thống quốc tế.

Người Mỹ ngày càng trở nên cứng ngắc với Trung Quốc. Khởi đầu trong khoảng bài phát biểu chống China đầy gay gắt của Phó Tổng thống Mike Pence tại Viện Hudson hồi tháng 10 năm rồi, phổ quát quan chức trong chính quyền Trump có thái độ "diều hâu" đối với China. Giám đốc FBI Christopher Wray cảnh báo về gián điệp China, khi mà giám đốc hoạch định chính sách của Bộ Ngoại giao Mỹ Kiron Skinner gọi đây là "cuộc xung đột nhiên giữa các nền tân tiến".

Trong các vòng thảo luận thương mại thuyệt vọng gần đây, về căn bản thì ông Trump đang cố gắng áp đặt những yêu cầu của mình lên China. chậm tiến độ là vấn đề tối kỵ trong văn hóa TQuốc, nơi mà sĩ diện luôn được đề cao. Trong khi đó, với không nhiều hiểu biết về lịch sử TQuốc kể từ cuộc chiến thuốc phiện, sự kiện mà cho đến tận hiện tại người địa phương Trung Quốc vẫn coi là một sự hạ chính mình không đáng có, có vẻ như ông Trump khó khăn có thể nắm bắt được vì sao Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ không dễ chùn bước trước áp lực từ phía Mỹ. Ông Trump sẽ không thể gọi ông Tập là bạn khi mà "kề dao vào lưng" ông ấy.

Sớm hay muộn thì cả nhì nước cũng sẽ đạt được 1 thỏa thuận thương mại dịch vụ ích lợi của cả nhì bên. Dĩ nhiên, cuộc đua giữa kinh tế thị trường và chủ nghĩa tư bản nhà nước sẽ tiếp tục. Khi mặc cả nhị siêu cường đều đặt lợi ích tổ quốc lên bậc nhất, bức ảnh "nhì hổ cùng chia một núi" có nhẽ là cảnh xa quá xa xôi.

Thứ ba, thách thức khó khăn nhằn nhất mà Mỹ và Trung Quốc phải đương đầu là thời kỳ chuyển giao quyền lực của vị trí số 1 trái đất trong bối cảnh China trỗi dậy mạnh bạo như bây giờ. Ở thời điểm hiện nay, có vẻ như chiến lược của Mỹ là làm chậm chạp lại giai đoạn phát triển của China và củng cố sự thống trị của Mỹ. Ông Trump có thể nghĩ rằng mình đang thành công trong cuộc chiến thương mại, nhưng khi người tiêu xài Mỹ trông thấy rằng họ mới là người phải chịu gánh nặng thuế quan, sự ủng hộ bỏ ra cho ông Trump sẽ vơi đi ít phổ biến.

Cả nhị nước cần phải nhân tố chỉnh để phù hợp với thực tế mới mẻ là China đã biến thành kẻ địch ngang cơ với Mỹ trên phần lớn khía cạnh. Mỹ vẫn sẽ tiếp diễn thống trị chuỗi hệ thống quốc tế, nhưng TQuốc sẽ gấp rút thu hẹp khoảng cách. TQuốc thường nghĩ dài, và sẽ có số đông bóng đen phủ lên quan hệ Mỹ Trung.

Liệu China có thể chiếm giữ lấy vị trí số 1 nhân loại của Mỹ? Liệu Mỹ có sẵn lòng chấp nhận sự trỗi dậy của TQuốc? Đây đều là những thắc mắc không dễ dàng tư vấn, đặc biệt trong khi lòng tin mà hai bên dành cho nhau đã xuống rất thấp.

Dù rằng Trung Quốc vẫn luôn nói rằng họ không muốn quyền bá chủ, công trình Vòng đai con đường đầy tham vọng vươn ra khắp nhân loại và bị Mỹ coi là một thách thức trực tiếp nạt dọa vị thế của Mỹ, khác lạ là ở những vùng trong khoảng trước đến nay vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ Mỹ.

Quả đât đang bước vào thời kỳ bất ổn khi mà cuộc chạy đua giữa nhì cường quốc ngày càng trở nên khốc liệt. Và khi tranh chấp nổ ra, người dưng bao giờ cũng có cái nhìn minh mẫn hơn so với người trung cuộc. Như Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan phát biểu vừa mới đây tại Washington, để giảm thiểu xung đột nhiên thì nhì bên nên chấp nhận bản chất của nhau. Khi bảo vệ hiệp định TPP, ông Obama từng nói Mỹ, chứ không hề China, nên là bên viết ra các quy tắc thương mại. Giờ là lúc Mỹ và Trung Quốc cùng nhau sản xuất các nguyên tắc không chỉ trong ngành nghề thương nghiệp mà là trong hầu hết các lĩnh vực, để có thể đảm bảo duy trì một hệ thống quốc tế công bình và có lí, trong đó cả nhị siêu cường đều có vai trò hướng dẫn.

Thu Hương

Theo Trí thức trẻ/National Interest


Xem tại: gia dat saigon

Bình luận

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

ĐĂNG KÝ TƯ VẤN DỰ ÁN
Đăng ký
ĐỐI TÁC CHIẾN LƯỢC
căn hộ lux riverview căn hộ lux star căn hộ opal city căn hộ opal boulevard